Vuurman en watervrouw is een pakkende titel. Je zou kunnen vermoeden dat er adviezen in staan voor het relationele leven, voor vragen als: hoe ga je als waterman met een kreeft om? Of: is metaal-paard en aarde-draak wel een goede combinatie? Maar nee, de vuurman en watervrouw komen in dit boek niet voor. De ondertitel ‘leven in harmonie met de vijf elementen’ dekt de inhoud van het boek beter. De publicatie gaat over het individu; over hoe je de werking van de vijf elementen kunt herkennen in jezelf en in een ander.

Ieder mens heeft van de vijf elementen hout, vuur, aarde, metaal en water er één of twee die overheersend zijn. Dit geeft iemand bepaalde sterke punten en kwaliteiten, maar ook minder ontwikkelde en kwetsbare gebieden. Het in evenwicht brengen van de elementen zorgt voor het bereiken en in stand houden van gezondheid en harmonie op fysiek, emotioneel en mentaal gebied.

Vuurman en watervrouw is vooral een studieboek dat de vijf elementen en hun onderlinge relaties grondig behandelt. Silvana Schwitzer geeft de lezer overzichtelijk gepresenteerde informatie over de theoretische basis. Als aanvulling hierop geeft ze voedingsadviezen, aanbevelingen voor het bereiken en behouden van mentaal en emotioneel evenwicht en enige qigongoefeningen voor het bereiken van dit harmonieuze evenwicht.

De drie inleidende hoofdstukjes bevatten een korte uitleg over enkele daoïstische begrippen die de grondslag vormen van de methode: de eenheid van lichaam-geest-ziel en het belang van gezondheid, de energetische principes yinyang en wuxing en de oorzaken van disbalans en ziekte.
Het grootste deel van het boek behandelt in vijf hoofdstukken de vijf elementen, elk zo’n 15 à 16 pagina’s. Dit gedeelte geeft een goede introductie hoe de wuxing in de Chinese geneeskunst wordt toegepast. Al deze hoofdstukken hebben dezelfde opbouw bestaande uit elf paragrafen. De eerste paragraaf geeft steeds een beschrijving van de elementaire energie van het element, de laatste geeft een oefening voor de bijbehorende helende klank. Deze systematische opbouw schenkt de mogelijk tot horizontaal lezen.
De paragrafen beginnen vaak met een citaat uit de Neijing Suwen over de verbanden waarmee wordt gewerkt. Zo begint het hoofdstuk over vuur met: “De krachten van de zomer zorgen voor hitte in de hemel en vuur op aarde. Ze scheppen het hart en de pols in het lichaam en de tong, de rode kleur, de bittere smaak, het gevoel blijdschap en het vermogen een lachende klank voort te brengen.”
In de volgende paragraaf wordt het onder het betreffende element gerangschikte orgaansysteem behandeld en de gezondheidsproblemen die op dit terrein kunnen opspelen. Ook de revue passeren ‘emoties en haar mentale tegenhangers’, ‘de weerenergie’ en ‘het element in uw persoonlijkheid’.
Het voedingsadvies wordt vrij kort gehouden, net als de afsluiting van het hoofdstuk, de helende klank. Hier wordt de methode van Mantak Chia gevolgd, zij het met kleine verschillen.
Na deze belangrijkste hoofdmoot volgt nog een kort hoofdstuk over de interacties tussen de elementen zoals de sheng- en kocyclus. Het slothoofdstuk geeft als ontspanningsoefening de zesde ‘healing sound’, massage voor de handen en vingers en sluit af met een variatie van de baduanjin.

Al met al is het een prima boek. Voor een beginner staat er wel veel in, maar de presentatie en uitleg is duidelijk. Voor wie al wat thuis is in deze materie brengt het op overzichtelijke wijze veel informatie samen.
Toch valt er wel het een en ander op het boek aan te merken. De oorspronkelijke Duitse uitgave heb ik niet tot mijn beschikking. De volgende missers zijn in ieder geval deels te wijten aan de redactie van de uitgever. Als illustrator wordt Kurt Rendl vermeld; echter de meeste afbeeldingen in het boek zijn bijna exacte kopieën van de illustraties van Juan Li in de boeken van Mantak Chia.
Verder: in de eerste druk (1999) is achterin een literatuurlijst opgenomen, informatief omdat enkele keren een naam als bron is vermeld. Bij de tweede druk (2006) ontbreekt deze lijst helaas. In plaats daarvan is er een lijstje met uitgaven van De Driehoek zoals Schoonheidsgeheimen van de Chinese Keizerin en Zhu: Erotische reflexzone massage. Op de website van Milinda uitgevers, waar De Driehoek tegenwoordig deel van uitmaakt, zie ik dat in februari dit jaar de zevende druk uitkwam. Schijnbaar een populair boek.

Vuurman en watervrouw: leven in harmonie met de vijf elementen
Auteur: Silvana Schwitzer
Uitgeverij De Driehoek