Trauma en qigongkoorts – Christine Korischek

by | 10/03/2017 | Boekbespreking

Een gevoelig onderwerp: Chinezen spreken er niet graag over en ook in het Westen zijn er (voormalige) idealisten die niet graag herinnerd worden aan het ‘grote Maoïstische experiment’ van 1957-‘76. Dit is de laatste boekbespreking in de serie over qigongkoorts.

Deze keer een Duits boek: Qigong Fieber und das Trauma der Kulturrevolution van Christine Korischek. Sinologe Korischek maakte begin jaren ’90 tijdens haar studie in Chengdu kennis met taijiquan en qigong; van echte beoefening kwam het toen niet omdat ze werd afgeschrikt door de verhalen over de gevaren van ondeskundige beoefening die de ronde deden. In 2000 leerde ze, terug in Wenen, Chanmi qigong. Ze is verbonden aan de afdeling voor transcultureel en geschiedeniswetenschappelijk onderzoek in de psychotherapie bij de Sigmund Freud Universiteit in Wenen. In dit boek onderzoekt zij in hoeverre de qigongkoorts gezien kan worden als een poging om te gaan met het trauma van de culturele revolutie.

Het boek heeft een grondige indeling die in de inleiding uit de doeken wordt gedaan. De eerste drie hoofdstukken behandelen de basis waarop het onderzoek is gebouwd; het eerste hoofdstuk, ‘de qigongkoorts in zijn politieke, historische en sociaal-culturele context’, is voornamelijk gebaseerd op het standaardwerk van Martin Palmer (zie TQT 12). Hoofdstuk twee beschrijft de grondslagen van qigong; drie schatten, yin en yang, vijf veranderingsfasen en een korte geschiedenis van de ontwikkeling van qigong. Dieper gaat ze in op de door haar beoefende stijl, Chanmi qigong met wortels in het esoterisch boeddhisme.

Niemand bereikt zonder kleerscheuren de volwassenheid, maar een meerderheid van de mensen die in de jaren 1950-‘80 in China leefden is getuige van gruwelijkheden geweest. Hoofdstuk drie geeft een heldere beschrijving van het begrip trauma en hoe de betekenis van het woord in de loop der tijd is veranderd. Vanaf de Griekse tijd tot in de 19e eeuw stond trauma voor een lichamelijke wond. Met de opkomst van de psychiatrie werd het begrip verruimd tot een beschadiging van de ziel die tot psychische problematiek kan leiden en zich ook somatisch kan uiten. Na de wereldoorlogen werd veel onderzoek gedaan naar slachtoffers en hun nakomelingen en ontstonden zowel de theorievorming over het ontstaan van trauma’s als psychotherapeutische behandelingen. In de jaren ’80 werd in de V.S. het posttraumatische stresssymptoom geformuleerd. Ook wordt aandacht besteed aan de kijk van TCM op trauma’s.

In het volgende hoofdstuk zet Korischek uiteen hoe individuen drager kunnen worden van collectief slachtofferschap, daderschuld en schaamte. Het ontbreken van verbale uitlaatklep (over je problemen praat je niet in China), zorgde voor een grote somatisering van psychische problematiek, lichamelijke klachten waren de oorzaak voor het zoeken van hulp. De grote populariteit van qigong met spontane bewegingen zorgde voor problemen (zie boekbespreking TQT 13) bij beoefenaars, maar ook de leiders werden er zenuwachtig van. Het verbieden van deze vorm van qigong werd niet zozeer ingegeven door bezorgdheid om de volksgezondheid, maar om de controle te verstevigen. De ongecontroleerde emotionele uitbarstingen contrasteerden met het culturele ideaal van emoties beheersen.

Het laatste hoofdstuk beschrijft persoonlijke verhalen; dit brengt de belevenissen dichterbij. Maar, van uit een breder perspectief gezien: er zijn altijd individuen die, ongeacht in welke methode ze vertrouwen stellen, verbeteren of genezen. Misschien moet de oorzaak van de genezing meer gezocht worden in hun vertrouwen en toewijding dan in de methode op zich.

Qigong Fieber und das Trauma der Kulturrevolution
Christine Korischek
Wenen, 2009
Paperback: 192 pp.