Nieuwe vertaling van de Taijiquan Klassieken – Carlo Hover

by | 23/03/2017 | Boekbespreking

Het STN-Festival 2016: na het visuele hoogtepunt van de dag, de demonstraties omstreeks het middaguur, vertrekken de bezoekers langzaam maar zeker. Het is dan ook niet erg vol in de zaal waar om 16.00 uur Carlo Hover een lezing houdt over de Taijiquan Klassieken. De lezing gaat niet over praktische toepassingen, maar over de herkomst er van en, vooral, over de vertaling die Carlo, ondersteund door een studiegroep van ervaren beoefenaars, op zich heeft genomen. In ons gesprek na de lezing zei Carlo dat de vertaling als boek zou uitkomen.

Half april kwam, eerder dan ik verwachtte, bericht dat het boek beschikbaar was. Van het eerste doorbladeren kreeg ik een blij gevoel. Leuk, geen half werk hier, de bekendste Klassieken worden uitgeplozen. Per regel wordt gegeven: eerst de karakters, dan de pinyintranscriptie, vervolgens van ieder karakter de betekenis en tenslotte wordt er een betekenisvolle zin van gemaakt. Regelmatig volgt er nog een korte aanvullende uitleg. Vertalen is, onontkoombaar, interpreteren, maar zo is het vertaalproces goed te volgen. Met Het gedicht over de ware betekenis van taijiquan van Li Daozi als voorbeeld laat Hoover zien hoe dit vertaalproces in de praktijk plaats vindt.

Carlo Hover is autodidact wat betreft Klassiek Chinees. Vanaf zijn studententijd is hij geïnteresseerd in de Chinese filosofie met een sterke voorliefde voor het daoïsme, dat inspireerde hem om Klassiek Chinees te leren. Toen het vorderen der jaren en een overwegend zittend leven z’n tol begon te eisen lag het voor de hand om taijiquan en qigong te gaan beoefenen, die immers in het daoïstische denken zijn geworteld.

Hier is goed werk verricht. De teksten die vertaald worden zijn dezelfde als in het bekende Het wezen van T’ai Chi Ch’uan van Ben Lo. Ik kan het iedere serieuze beoefenaar van taijiquan aanraden. De Klassieken zijn geen makkelijk leesvoer, ze vragen om rustig te lezen, weg te leggen en te overdenken, te oefenen en weer ter hand te nemen. Beide versies naast elkaar lezen is een goede optie. In het boek van Lo zit veel lucht en leegte, weinig tekst per pagina, geen uitleg. De nieuwe vertaling is welhaast overvloedig aan informatie, maar blijft compact en to-the-point.

Waar in Het wezen van vier pagina’s worden ingeruimd voor een verklarende woordenlijst, reserveert Hover daar bijna het halve boek voor: 90 pagina’s. Deze bijlage is als een taiji-encyclopedie. Hierin uitleg van de (kern)begrippen en waar deze in de Klassieken voorkomen. Daarnaast is er ruim aandacht voor de verbanden met daoïstische werken als de Laozi, Zhuangzi en Neiye. Afgesloten wordt met enkele pagina’s over acupunctuurpunten, de uitspraak van het Chinees en een geannoteerde boekenlijst.

De Nederlandstalige taiji-er kan voorlopig wel vooruit met deze welkome aanvulling op de al aanwezige vertalingen. Het laatste woord over de oorsprong van taijiquan en de herkomst van de Klassieken is echter nog lang niet gesproken. In 2003 schreef ik voor de Taiji-vizier hier drie artikelen over. Vooral door het werk van Douglas Wile (Lost T’ai-chi Classics from the Late Ch’ing Dynasty) en Dan Docherty vond ik het meest plausibel dat het formuleren van taijiquan, de geschiedenis er van en de Klassieken, het werk was van de Wu- en Yangfamilies in de 19-de eeuw.

De laatste tijd is er sprake van enige reuring op dit gebied. In 2003 werden in het Tang dorp in de provincie Henan geschriften van de Li-familie ontdekt. Deze lijken erg op de Klassieken die door de Yangfamilie werden verspreidt. Als de Li-klassieken origineel zijn, kan de gedocumenteerde taiji-geschiedenis zo’n twee eeuwen eerder beginnen. Het grappige is dat die geschiedenis dan begint met het gedicht van Li Daozi (zie boven), dat ik zelf ook, zei het in amateuristische vertaling publiceerde in 2003 (home.kpn.nl/wuwo/song_shiming.htm). Overtuigd pleitbezorger van de Li-lijn is Lars Bo Christensen in Tai Chi – The True History & Principles. Ook Yun Zhang lijkt geen twijfels te hebben over de authenticiteit van de Li-geschriften in The Taijiquan Classics (voor de echte liefhebber: 1800 gram, 782 pagina’s). Hierover in de toekomst wellicht meer in TQT.

Dus lees:

De Taijiquan Klassieken,
Carlo Hover,
Brave New Books 2017,
216 pp.

De klassieke geschriften uit het Chinees vertaald, met aandacht voor de filosofische grondslagen.